دیروز ویلیام اولد شاعر بزرگ اسپرانتو در سن 82 سالگی در اسکاتلند درگذشت. ویلیام اولد تاکنون چند بار نامزد دریافت جایزه نوبل شده بود و عضو شاخص انجمن قلم اسپپرانتو و آکادمی زبان اسپرانتو بود. از وی چندین کتاب شعر به زبان اسپرانتو منتشر شده است و شعر معروف وی به نام " نسل  کودکی"  از شعرهای شاخص اسپرانتو تلقی می‌شود.

زبان "مصنوعی"

گاهی از اوقات از زبان‌های فراساخته و ابداعی، مانند اسپرانتو، به‌عنوان زبان مصنوعی نام برده می‌شود. واژه‌ی مصنوعی به‌خاطر کاربردهای گوناگون آن، ممکن است این امر را در ذهن برخی از افراد ایجاد کند که زبان مصنوعی، زبانی ناقص، ناکارا یا ناخوب است، اما باید توجه داشت که ریشه‌ی این کلمه، صُنع و صنعت است که به معنیِ آفریدن و خلق کردن به‌وسیله‌ی هنر و قوه‌ی خلاقه است، که والاترین صفت انسان در ایجاد و آفرینش پدیده‌های بسیار گوناگون و مثبت است. به‌عنوان مثال، خانه در واقع یک غارِ مصنوعی است، حال چه کسی زندگی در غار را بر زیستن در خانه‌های مصنوع انسان – که دارای انواع و اقسام امکانات رفاهی است - ترجیح می‌دهد؟ هم‌چنین، پارک یا بوستان، یک جنگل مصنوعی است، اما چه‌کسی می‌تواند برای قدم زدن، به‌جای پارکِ نزدیک خانه‌اش به جنگل برود – که خطرات احتمالی، مانند وجود حیوانات دردنده نیز، در آن وجود دارد؟ تعداد مثال‌ها در این زمینه بی‌شمار است: شیرِ آب، چشمه‌ی مصنوعی است، اتومبیل یا خودرو، اسب مصنوعی است و غیره و غیره.

اسپرانتو نیز به‌عنوان یک زبان مصنوعیِ موفق و قدرت‌مند، به‌خوبی توانسته است با آفرینش آثار اصیل علمی و ادبی، و ترجمه‌ی آثار باارزش ادبی جهان – مانند شاه‌کارهای خیام و گوته و شکسپیر – شایستگی‌ها و غنای فراوان خود را در بیان ظرایف ادبی و دقایق علمی به‌اثبات برساند. هم‌چنین همایش‌های بین‌المللیِ اسپرانتو، به‌احتمال قوی تنها همایش‌های بین‌المللی در جهان است که با شرکت چندین هزار انسان از ده‌ها کشور گوناگون - و بدون هیچ مترجمی - به‌طور مرتب و سالیانه در کشورهای گوناگون جهان برگزار می‌شود. زبان مصنوعیِ اسپرانتو، تنها زبان فراساخته‌ی بشر است که قادر به گردآوردن چنین جمعیت عظیمی از سراسر دنیاست، که بدون هیچ‌گونه سوءتفاهمی، از طیف وسیعی از برنامه‌های متنوع، از سخن‌رانی‌های علمی و دانشگاهی گرفته تا اجرای نمایشنامه و نمایش فیلم بهره‌مند می‌گردند.

فرِدريش ویلهِلم نيچه (1900-1844)، فيلسوف بزرگ آلماني، با اشاره به دشوار بودن فراگيريِ بسياري از زبان‌ها، چنین پیش‌گویی کرده بود:

"انسان راه نجات را خواهد يافت: در آينده زباني به‌وجود خواهد آمد كه ابتدا براي مقاصد تجاري مورد استفاده قرار مي‌گيرد ولي با گذشت زمان به زباني همه‌گير تبديل شده و براي روابط فرهنگي نيز مورد بهره‌برداري قرار مي‌گيرد … مسلماً در طول اين قرون متمادي، علم بدون هدف، زبان را مورد تحقيق و بررسي قرار نداده است: هدف از اين سرمايه‌گذاري، استفاده كردن از ويژگي‌هاي لازم و ارزشمند تماميِ زبان‌ها (برای ساختن زبان مصنوعی) است."

از کتاب " آسان‌ترین زبان دنیا: آموزش زبان بین‌المللی اسپرانتو"  تالیف مهندس احمدرضا ممدوحی، ناشر: آرویج، مرکز پخش: انجمن اسپرانتو ایران

چند دلیل مبنی بر خطرناک بودن اسپرانتیست‌ها و پرهیز از آن‌ها

اسپرانتیست‌ها اصولا موجودات خطرناکی هستند و این‌جا چند دلیل آن را برمی‌شمارم:

1-     اسپرانتیست‌ها خودخواه هستند چرا که خود را با دیگران برابر می‌شمارند! به نظر آن‌ها هیچ زبانی بر زبان دیگری برتری ندارد و همه‌ی زبان‌های و گویش‌وران بدان زبان‌ها از حقوق یکسانی برخوردار هستند.

2-     اسپرانتیست‌ها کینه‌ورز نیستند و با دیگران به تعامل و دوستی می‌پردازند. آن‌ها ضد جنگ و خشونت هستند و ادبیات آن‌ها مملو از ستایش‌های بی‌پایان درباره‌ی صلح و دوستی بین‌الملل هست.

3-     اسپرانتیست‌ها مشکوک هستند آن‌هم از نوع شدید! تصور کنید یک ترک، ارمنی، روس، آلمانی، چینی، ژاپنیٍ، انگلیسی، برزیلی، لهستانی، فرانسوی، آفریقایی، هندی، ایرانی، عرب، اسپانیایی و ... همه به یک زبان مشترک با یکدیگر حرف می‌زنند و اصلا هم احساس ناخوشایندی در برقراری ارتباط با همدیگر ندارند و همه‌ی آن‌ها در برقرای ارتباط با همدیگر احساس برابری می‌کنند. آیا این به خودی خود مشکوک نیست و ما را به فکر نمی‌اندازد که کاسه‌ای زیر نیم کاسه هست؟

4-     اسپرانتیست‌ها از مضرات بارز اقتصاد بین‌الملل هستند. آن‌ها خیلی زیاد، آسان  و ارزان مسافرت می‌کنند. به جای استفاده از هتل‌های گرانقیمت از سرویسی که ویژه‌ی خودشان هست استفاده می‌کنند یعنی به جای هتل به کسانی مراجعه می‌کنند که بدون دریافت وجهی آن‌ها را منزل خود داوطلبانه‌ پذیرایی می‌کنند و به آن‌ها جا می دهند.

5-     یکی دیگر از دلایل مضر اقتصادی بودن اسپرانتودان‌ها اینست که در کم‌ترین زمان ممکن و با حداقل هزینه‌ها که بیشتر به شوخی می‌ماند آن‌ها زبان اسپرانتو را فرا می‌گیرند که این از نظر اقتصادی برای صاحبان صنعت عظیم آموزش زبان‌های خارجی یک آفت بزرگ و خطری هولناک تلقی می‌شود. تصور کنید با خیلی کمتر از یک صدم هزینه‌های جاری بتوان یک زبان را در حداقل زمان یاد گرفت در این صورت زمان و پولی که می‌بایستی در آموزشگاه‌های زبان تلف می‌شد به سمت و سوی دیگری خواهد رفت... .

6-     آن‌ها سانسور را به ریشخند می‌گیرند و این قابل تحمل نیست! تصور کنید چقدر انرژی و هزینه در خیلی از کشورها صرف می‌شود تا مواد پاکیزه‌ی فرهنگی به دست عامه‌ی مردم برسد اما در دنیای اسپرانتو که آزاد است سانسوری وجود ندارد و این یعنی فاجعه.

7-     اسپرانتیست‌ها عموما بی‌غیرت و دیگرپذیرند! خیلی دیده می‌شود که یک مسلمان با یک هندو یا بودایی و یا شینتو، یک یهودی با یک مسیحی یا آته ئیست و ...  دور یک میز نشسته و به اسپرانتو با همدیگر گفتگو می‌کنند و همچون اعضای یک خانواده به تعامل می‌پردازند. 

8-     یک دلیل دیگر مبنی بر مشکوک بودنشان این‌ است که، اسپرانتو زبان ملی هیچ کشوری نیست اما اسپرانتو‌دان‌ها تقریبا در سراسر جهان پراکنده هستند و روز به روز بر تعداد  کاربران آن افزوده می‌شود. من خود چند روز پیش در اینترنت یک جستجوی مختصری کردم و باور کند نتیجه‌ی جستجو‌ خیلی مشکوک و سردردآور بود. این‌همه اطلاعات در موضوعات مختلف به این زبان. این همه اطلاعات از کجا آمده‌اند؟ پس چرا ما خبر نداشتیم اگر مشکوک نیستند؟

من آنچه شرط بلاغت بود گفتم تا لااقل در پیشگاه آیندگان روسیاه نباشم و نگویند که در این سرزمین آریایی- اسلامی و ایرانی کسی این خطر بالقوه را پیش‌بینی نکرد و نگفت، حال خود دانید. از حق نگذریم با توجه به مشکوک بودنم به این قضیه تصمیم گرفته‌ام یواشکی خودآموز این زبان را بگیرم (آخه میگن این زبان اینقدر آسونه که با یه کتاب خودآموز هم میشه بهش مسلط شد) و بخوانم و ببینم این حرف‌های پایان‌ ناپذیری که این‌ها با هم می‌زنند چی هست و به هم چه می‌گویند شاید بیشتر بتوانم نیمه‌ی پنهانشان را آشکارتر کنم.

استفاده از زبان ملی به‌جای زبان بین‌المللی

تجربه‌ی چندین‌هزارساله‌ی بشریت ثابت کرده است که یک زبان ملی نمی‌تواند – حتی به‌زور نظامی و با قدرت سیاسی و اقتصادی - به‌جای زبان بین‌المللیِ واقعی به‌کار رود. هر یک از زبان‌های ملی که در طول تاریخ چنین هدفی را دنبال کردند، پس از گذشتِ مدت زمانی – کوتاه یا بلند – مجبور شدند تا جای خود را به زبانِ ابرقدرتِ بعدی بدهند، بدون این‌که افراد زیادی زبان مورد نظر را به‌خوبی فراگرفته باشند. مسلماً زبانِ استعمارگران – فعلی یا سابق – تصویر خوب و خوش‌آیندی در اذهان مردم باقی نمی‌گذارد تا ایشان را به فراگیریِ آن ترغیب کند.

در صورتی‌که زبانی مانند زبان اسپرانتو، که هیچ‌گونه سابقه‌ی کشورگشایی و تجاوز ندارد، و متعلق به ملت یا کشور خاصی نیست، جاذبه‌ی بسیار زیادی، به‌عنوان زبان بین‌المللی، برای مردم جهان دارد و در واقع نیز، علت پیشرفت و توسعه‌ی چشم‌گیر آن تا به امروز – که بدون پشتیبانی دولت‌ها و تنها توسط مردم عادیِ دنیا به‌وقوع پیوسته است – همین امر بوده است.

از کتاب "آموزش زبان بین‌المللی اسپرانتو: آسان‌ترین زبان دنیا"  تالیف مهندس احمدرضا ممدوحی، ناشر: آرویج، مرکز پخش: انجمن اسپرانتو ایران

چندی قبل به وبلاگ جدیدی برخوردم که برایم جالب بود و حیفم آمد آن را این‌جا معرفی نکنم.
نام وبلاگ جهان وارونه من است (tutmala mondo de mi) و نویسنده‌ی آن فی‌فی‌او(fifio) است. نویسنده از نوآموزان اسپرانتو است و بنا به نوشته‌ی خود از 11 ماه پیش شروع به یادگیری اسپرانتو کرده است. اما الحق خوب می‌نویسد و استعداد نوشتن‌اش به اسپرانتو خیلی خوب است. از آغاز به کار وبلاگ زمان زیادی نمی‌گذرد اما با همین چند پستی که مشاهده شد می‌توان موفقیت نویسنده‌ی جوان آن را پیش‌بینی کرد. هر چند اشتباهات دستوری و املایی قابل مشاهده است اما قابل اغماض هستند و مسلما با نگارش و مطالعه‌ی بیشتر این موارد به زودی رفع خواهند شد. من که از خواندن مطالب مندرج لذت بردم امیدوارم برای دیگران نیز چنین باشد. برای fifio خانم خوش فکر و خوش قلم آرزوی تندرستی و شادابی و پویایی دارم و امیدوارم مطالب بیشتری از ایشان بخوانیم .
این هم نشانی وبلاگ: www.tomodomo.blogspot.com

به همه اسپرانتودانان به ویژه کسانی که در حال یادگیری و یا یاددهی اسپرانتو هستند توصیه می شود از این سایت دیدن کنند و عضو شوند تا از امکانات فوق العاده ارزشمند آن برخوردار شوند.

به آگاهی علاقه‌مندان به آموزش اسپرانتو می‌رساند که از تاریخ شنبه 11 شهریورماه دوره‌ی جدید آغاز خواهد شد.

دوره‌ی  مذکور روزهای شنبه و چهارشنبه هر هفته از ساعت 10 تا 11:30 خواهد بود.

علاقه مندان به شرکت در دوره‌‌ی مذکور با تلفن 88348929 تماس بگیرند و یا به نشانی  خ انقلاب ایستگاه دروازه دولت خ خاقانی کوچه علیزاده پلاک 33 مراجعه نمایند.